1992 Voor een Verloren Soldaat

 
Première  22 mei 1992

Regie  Roeland Kerbosch

Productie  Matthijs van Heijningen

Locaties  Amsterdam, IJsselmeer, Stavoren, Molkwerum, Wijckel, Hindeloopen, Warns, Laaxum, Oudemirdum

Inhoud  Een choreograaf keert na 30 jaar terug naar de plaats in Friesland waar hij als 12-jarige jongen tijdens de hongerwinter van 1944 werd ondergebracht. Na de bevrijding leerde hij een Canadese soldaat kennen met wie hij meer dan een vriendschappelijke band zou krijgen; gebaseerd op de gelijknamige autobiografische roman van Rudi van Dantzig.

 
Screenshots en foto locaties

Midden jaren 80: choreograaf Jeroen Boman (Jeroen Krabbé) repeteert met dansers van het Nationale Ballet maar is niet tevreden. Onbekende locatie.

 

Jeroen voert een telefoongesprek. Door het raam zijn een deel van de Stopera en de Blauwbrug (Brug 236) te zien, ik vermoed dat het Herengracht 598-600 is.

 

Om bij de uitvaart te zijn van Hait (Freark Smink), zijn pleegvader tijdens de hongerwinter, neemt Jeroen de veerboot naar Friesland en vaart over het IJsselmeer naar de haven van Stavoren (Fries: Starum).

 

Tijdens de begrafenis ziet Jeroen zijn jongere zelf (Maarten Smit). Sint Lebuïnuskerk, Tsjerkestrjitte 14 in Molkwerum (Fries: Molkwar). Later in de film is ook het interieur van de kerk te zien.

 

1944: de moeder van Jeroen (Moniek Kramer) brengt hem op de fiets naar de verzamelplaats waar kinderen uit Amsterdam naar Friesland worden gebracht omdat daar meer te eten is. Uiterwaardenstraat 356 en 350 in Amsterdam.

De vrachtauto vertrekt vanaf Entrepotdok in Amsterdam. De foto is gemaakt op 20 juli 2021.

Deze locatie is ook te zien in Bankier van het Verzet.

De vrachtauto rijdt door Friesland. Onbekende locatie.

 

Bij een brug wordt de vrachtauto staande gehouden. Onbekende locatie.

 

Jeroen is ondergebracht op een boerderij bij het gezin Visser. Met Elly (Gineke de Jager), de jongste dochter van het gezin, gaat hij naar school. Dorpshuis Irene, Jeen Hornstraweg 8 in Wijckel (Fries: Wikel).

 

1945: met Elly, Henk (Wiendelt Hooijer) en Bondien (Iris Misset), de twee andere kinderen uit het gezin, wandelt Jeroen langs het water. Badpaviljoen, Westerdijk 2 in Hindeloopen (Fries: Hylpen). Het paviljoen werd tussen 1913 en 1914 gebouwd.

 

Met Jan (Derk-Jan Kroon), die ook uit Amsterdam komt, is Jeroen naar een vliegtuigwrak in zee gevaren. Henk haalt hen op. Onbekende locatie.

Jeroen en Henk nemen afscheid van Jan. Skarl in Warns, de weg links gaat naar Skarl 10.

 

Jeroen en Jan rennen door het dorp als ze onbekende soldaten hebben gezien, niet veel later gevolgd door Canadese soldaten in jeeps: Nederland is bevrijd. Tsjerkestrjitte in Molkwerum.

 

De soldaten zetten een tentenkamp op in het dorp. De Wymerts in Molkwerum.

 

’s Avonds wordt er een feest gegeven. Volgens een artikel in de Leeuwarder Courant een schuur in Warns; exacte locatie onbekend.

 

Jeroen kijkt uit over het IJsselmeer. Haven van Laaxum (Fries: Laaksum). Rudi van Dantzig verbleef tijdens de hongerwinter in dit gehucht. Zijn tijdelijke pleegouders heetten Wabe en Akke Visser, deze namen zijn voor de film overgenomen.

 

Soldaat Walt Cook (Andrew Kelley) geeft Jeroen een lift. Onbekende locatie(s), omgeving Oudemirdum?

 

Ze arriveren bij het hotel waar de soldaten verblijven. Landhuis Kippenburg, Kippenburg 5 in Oudemirdum.

 

Walt maakt een foto van het gastgezin van Jeroen. Opnieuw Laaxum: achter hem is de voormalige visafslag De Hang te zien, sinds 2020 een visrestaurant met dezelfde naam. De huizen achter het gezin Visser zijn nu restaurant Visspecialiteiten Overwijk.

 

Jeroen wordt door zijn moeder opgehaald. Ze vertrekken uit de haven van Stavoren.

 

Rolverdeling  De aftiteling vermeldt 26 namen met de naam van het personage. Bij de namen van de dansers wordt ook de Nationale Balletacademie vermeld.

• Jeroen Boman (jong) - Maarten Smit
• Jeroen Boman (oud) - Jeroen Krabbé
• Walt Cook - Andrew Kelley
• Hait, Wabe P. Visser - Freark Smink
• Mem, Akke Visser - Elsje de Wijn
• Jan Lucas - Derk-Jan Kroon
• Henk Visser - Wiendelt Hooijer
• Bondien Visser - Iris Misset
• Elly Visser - Gineke de Jager
• Gertie - Tatum Dagelet
• Renske - Marie-José Kouwenhoven
• Laura - Valerie Valentine
• Chuck - William Sutton
• Buikspreker - Andrew Butling
• Winslow - Andrew Cassani
• Moeder Jeroen - Moniek Kramer
• Begeleidster - Antoinette van Belle
• Dominee - Rients Gratama
• Schoolmeester - Gees Linnebank
• Balletdansers - Steffen van der Kolk, Bonnie Doets, Cathelijne Lubsen, Loes Ruizeveld, Kathelijne van der Zwaan, Yuri Huyg, Marcel Vogelaar, Nationale Balletacademie

 

Trivia

• De opnamen begonnen in Friesland en vonden plaats van 19 augustus tot en met 19 september 1991, gevolgd door vier opnamedagen in Amsterdam.
• Rudi van Dantzig was aanvankelijk bij de audities betrokken maar distantieerde zich nog voor de première van de film omdat hij vond dat het scenario te weinig op zijn roman leek.
• De destijds 14-jarige Maarten Smit was afkomstig van de Vooropleiding Theater in Groningen, net als Derk-Jan Kroon en Wiendelt Hooijer. Hij is blijven acteren en in 2001 afgestuurd aan de acteursopleiding van Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem. Maarten Smit is ook gaan regisseren en heeft een eigen toneelgezelschap, Wabi Sabi Theater. Voor een Verloren Soldaat is tot op heden zijn enige speelfilm. 
• De Amerikaanse balletdanser Andrew Kelley was destijds verbonden aan Het Nationale Ballet. Hij danste onder leiding van Rudi van Dantzig, die Roeland Kerbosch voorstelde hem auditie te laten doen. De regisseur kende Kelley al via zijn echtgenote, de balletdanseres Valerie Valentine, die ook in de film meespeelt. Tegenwoordig is Andrew Kelley docent aan het Boston Ballet.
• Naar aanleiding van het overlijden van Rudi van Dantzig in 2012 werd Roeland Kerbosch geïnterviewd door de website TheSkyKid.com over de totstandkoming van de film.
  

Uitgaven

Voor zover ik heb kunnen nagaan is deze film in Nederland alleen op dvd uitgebracht in een verzamelbox met vijf andere films die zich tijdens de Tweede Wereldoorlog afspelen. Er zijn verschillende buitenlandse uitgaven op dvd, waar de film succesvoller was dan in Nederland.

De film kan ook bekeken worden op De Schatkamer.

 

 

Taiwan	Duitsland	USA

Verenigd Koninkrijk	Brazilië	Brazilië

Van de Engelstalige en Spaanstalige versie van de roman verschenen filmedities. 

Laatste aanvulling: 27 mei 2026
Screenshots © Sigma Filmproductions

1979 Grijpstra & De Gier

 
Première  20 september 1979

Regie  Wim Verstappen

Productie  Rob Houwer

Locaties  Amsterdam, Zandvoort, Amstelveen, Schiphol, Medemblik, IJsselmeer

Inhoud  Twee Amsterdamse rechercheurs onderzoeken de dood van een man in een centrum voor Oosterse meditatie. In eerste instantie wordt er gedacht aan zelfmoord, totdat er in het centrum wordt ingebroken; gebaseerd op de politieroman "Het Lijk in de Haarlemmer Houttuinen", het eerste deel uit de reeks 'Grijpstra & De Gier' van Janwillem van de Wetering uit 1975.

 
Screenshots locaties

Enkele screenshots zijn lichter gezet om de omgeving beter te kunnen zien.

De film begint met een beeld van het centrum van Amsterdam vanuit de lucht gezien.

 

Adjudant Henk F. Grijpstra (Rijk de Gooyer) en brigadier Rinus de Gier (Rutger Hauer) rijden over de Kloveniersburgwal ter hoogte van de Raamgracht.

 

Ze worden gevraagd naar de Kromme Waal te gaan waar “een probleem” zou zijn en rijden via Binnen Bantammerstraat naar Kromme Waal 15. 

 

De volgende dag rijdt de Volkswagen Kever via Droogbaak naar Haarlemmer Houttuinen 1 waar het lijk van Piet Verboom is gevonden in het pand van de Hindistische Stichting. In de film is het adres Haarlemmer Houttuinen 3. De straat en het pand zijn meerdere keren in de film te zien.

 

De Gier mist bijna zijn bus. Assumburg 73 in Amsterdam; later in de film ontvangt hij een ansichtkaart met als adres Van Nijenrodeweg 112 in Amsterdam.

 

Op het politiebureau haalt De Gier koffie uit een automaat. Alleen het interieur van het gebouw, waaronder een paternosterlift, is een paar keer in de film te zien. Centrale Markthallen, Kostverlorenvaart in Amsterdam. Sinds 1998 is de naam Food Center Amsterdam.

 

Als ze over de Dam rijden krijgen Grijpstra en de Gier een melding van een vechtpartij.

 

Op dat moment komt een man uit de Pijlsteeg de Dam op rennen.

Deze locatie is ook te zien in Baantjer - Het Begin.

 

De rechercheurs zetten de achtervolging in en rijden de Eggertstraat in. 

 

In Blaeu Erf komt de Volkswagen klem te zitten. Andere agenten schieten te hulp. Deze straat is tegenwoordig alleen toegankelijk voor bewoners.

 

De verdachte neemt de bus. Nieuwezijds Voorburgwal ter hoogte van nummer 154; er bevindt zich hier nog altijd een bushalte.

 

Grijpstra en De Gier gaan op bezoek bij Miesje Verboom (Joekie Broedelet), de moeder van Piet Verboom. Onderweg raken ze verdwaald en worden opgemerkt door een motoragent. Onbekende locatie.

 

Na de dood van haar zoon is Miesje Verboom naar een psychiatrische kliniek in Bussum gebracht. Volgens Jan Karel “Habberdoedas” van Meteren (Donald Jones), een agent van de parkeerpolitie die ook in het pand aan de Haarlemmer Houttuinen woont, is de naam Christelijk Vrijzinnig Sanatorium voor Neurosen. Dit sanatorium heeft echt bestaan en heet nu Altrecht, een stichting voor de Geestelijke Gezondheidszorg. Dit gebouw bevindt zich in Zeist en is niet in de film te zien. Onbekende locatie; in de film is niet veel van het gebouw te zien.

 

Grijpstra en De Gier gaan eten in Chinees restaurant Canton, Nieuwendijk 65; tegenwoordig een souvenirswinkel.

 

Als de man die ze eerder achtervolgde binnenkomt gaan de rechercheurs er achteraan. Ze rennen over de Nieuwendijk naar Oude Braak, een doodlopende steeg. 

 

Een politieauto rijdt door de Oudebrugsteeg en zet de zwaailichten en sirene aan. Als ze bij Oude Braak aankomen is iets meer van de omgeving te zien.

 

Later die avond geeft Van Meteren De Gier een lift in zijn motor met zijspan. Ze rijden over de Herengracht ter hoogte van nummer 380. Als ze de Leidsegracht passeren gaat een politieauto hen achterna.

 

De achtervolging gaat via de Leidsestraat en de Leidsedwarsstraat, maar de motor is de politie te snel af.

 

De volgende dag gaan Grijpstra en De Gier naar de begrafenis van Piet Verboom waar ze zijn weduwe Constanze (Willeke van Ammelrooy) zien. De Nieuwe Ooster, Kruislaan 126 in Amsterdam.

De begraafplaats is ook te zien Moord in Extase.

Grijpstra neemt zijn kinderen (Ruud Jan Bos en Willem Bos) een dagje mee naar het strand. Zandvoort, op de achtergrond is de Rotondeflat te zien.

Het strand bij Zandvoort is ook te zien in Het Meisje met de Blauwe Hoed en Karakter.

 

De Gier gaat naar Constanze die tijdelijk bij haar ouders (Sacco van der Made en Connie Renoir) verblijft. Mercatorstraat 56.

Constanze neemt De Gier mee naar een plek waar ze als kind vaak kwam. Amsterdamse Bos, ingang Oude Karselaan in Amstelveen.

Mevrouw Grijpstra (Marjan Berk) neemt de verslaafde Helen (Marina de Graaf) mee naar de Eerste Hulp. Onbekende locatie.

 

Grijpstra gaat met Helen naar een dealer. Onbekende locatie.

 

Constanze gaat naar haar accountant Joachim de Kater (Hans Croiset). Keizersgracht 319.

 

De Gier neemt Constanze en haar dochtertje Yvette mee naar Artis.

De dierentuin is ook te zien in Ciske de Rat, Dolfje Weerwolfje, Alles is Familie en Amsterdamned II.

 

Van Meteren deelt een bekeuring uit. Keizersgracht 557.

 

Via de Willemsstraat (Brug 142) rijden de rechercheurs naar een woonboot op de Lijnbaansgracht.

 

Het lichaam van Piet Verboom wordt opgegraven en onderzocht door een schouwarts (Fer Conrad). Onbekende locatie.

 

Grijpstra en Gier gaan in een politieauto achter Van Meteren aan. Onbekende locatie.

 

Van Meteren rijdt over de Prinsengracht ter hoogte van de Bloemstraat.

 

Dankzij wegwerkzaamheden in de Bloemstraat weet Van Meteren te ontkomen. Deze scène werd op 8 mei 1979 gefilmd. Het gat in de weg, ter hoogte van nummer 28, werd speciaal voor de film gegraven.

 

De rechercheurs gaan naar Schiphol waar Constanze op het punt staat het vliegtuig naar Parijs te nemen. Ze stoppen voor vertrekhal Noord, nu Vertrekhal 1.

 

Constanze vertelt aan De Gier dat Van Meteren een boot heeft in Medemblik. Nog steeds in de politieauto rijden ze naar de haven van dit stadje. Onbekende locatie.

 

De motor met zijspan staat in de haven geparkeerd. Oosterhaven in Medemblik.

 

Grijpstra en De Gier varen de haven van Medemblik uit.

 

Van Meteren ligt op het IJsselmeer en ziet de rechercheurs op hem afkomen.

Helen staat te wachten op een klant. Onbekende locatie.

Rolverdeling  De begintitels vermelden 14 namen. De aftiteling vermeldt onder “met in alfabetische volgorde” nog eens 33 namen (inclusief de kat), gevolgd door "e.v.a.". De namen van de personages worden niet vermeld.

• Adjudant Henk F. Grijpstra - Rijk de Gooyer
• Brigadier Rinus de Gier - Rutger Hauer
• Constanze Verboom - Willeke van Ammelrooy
• Jan Karel “Habberdoedas” van Meteren - Donald Jones
• Helen - Marina de Graaf
• Agent Simon Cardozo - Frederik de Groot
• Commissaris - Jan Retèl
• Register-accountant Joachim de Kater - Hans Croiset
• Mevrouw Grijpstra - Marjan Berk
• Treesje - Hilly Ruardy
• Beuzekom - Jaap Stobbe
• Hoofdinspecteur - Tom van Beek
• Ringma “Ringetje” - Olaf Wijnants
• Miesje Verboom - Joekie Broedelet
• Rechercheur - Peter Bolhuis
• Zonen van Grijpstra - Ruud Jan Bos, Willem Bos
• Sientje, agent van meldkamer - Paula Cambach
• Lee Fong - Liew Chi Yong
• Dr. Van Waveren - Fer Conrad
• Jongeman met mes - Hans Cornelissen
• Dealer - John Kraaijkamp Jr.
• Vader van Constanze - Sacco van der Made
• Bart - Frans Mulder
• Yvette Verboom - Annemarie Nijhoff
• Moeder van Constanze - Connie Renoir
• Arts Eerste Hulp - Ellen Röhrman
• Schouwarts - Lex Schoorel
• Stewardess - Monica Strotmann
• Arts psychiatrische kliniek - Elisabeth Versluys
• Olivier - Remi
• Overige rollen - Eyk Backer, Mike Boissevin, Marcel van Canoy, Eveline Caudri, Gé Frankenhuizen, Yvette de Frey, Herman Haijemaije, Saartje Hamming, Ineke ter Heege, Johan Hobo, Evert Holtzer, Hans Klatser, Jeroen Lopes-Cardozo, Maureen Renzen, Edith Ringnalda, Ingeborg Uyt den Boogaard, Rob Zwart

 

Trivia

• De opnamen vonden plaats van 18 april tot en met juni 1979.
• Oorspronkelijk zou Paul Verhoeven de regisseur zijn, Monique van de Ven de vrouwelijke hoofdrol spelen en Gerard Soeteman het scenario schrijven maar na onenigheid tussen de regisseur en producent Rob Houwer ging dat niet door.
• De destijds populaire quizmaster Willem Ruis deed een screentest voor de rol van De Gier.
• Donald Jones kreeg een tijdelijk motorrijbewijs en leerde bij de politie hoe je moet schieten met pistool en karabijn. Hij voerde de sprong uit het raam zelf uit. Over deze scène, gefilmd op 19 mei 1979, maakte het Polygoonjournaal een reportage, te zien op YouTube. 
• De zoons van Grijpstra worden gespeeld door Ruud Jan Bos en Willem Bos, kinderen van Marjan Berk en componist Ruud Bos.
• Janwillem van de Wetering bewerkte zijn boek tot filmverhaal dat van 15 september tot en met 21 september 1979 in zes delen in De Telegraaf werd gepubliceerd met foto’s uit de film. Enkele namen bij de rolverdeling zijn afkomstig uit dit feuilleton.
• 
  Actrice Ronny Bierman bracht samen met het Amsterdamse Politie Mannenkoor 'Euterpe' de single ‘Grijpstra en De Gier’ uit, maar dit lied heeft behalve de titel niets met de film te maken.
• Op 6 maart 1983 zond de TROS de film uit op televisie. Met 6,6 miljoen kijkers was het de best bekeken film op televisie van dat jaar.
• In 1987 werd een tweede boek van Janwillem van de Wetering verfilmd, "De Ratelrat" uit 1984. Rijk de Gooyer en Marjan Berk speelden opnieuw Grijpstra en zijn echtgenote, met Peter Faber als De Gier. In 2004 ging de televisieserie Grijpstra en De Gier van start waarvan vier seizoenen zouden worden gemaakt.

Uitgaven

Deze film is in 2006 op dvd uitgebracht en als onderdeel van de 15 dvd-box De Rob Houwer Collectie.

Met dank aan Amsterdam Film Locations voor diverse locatie-adressen.

Laatste aanvulling: 3 september 2026
Screenshots © VNF Filmproduktie